İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi Eğitimleri

ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi Eğitimleri

ISO 45001 eğitimleri; kuruluşların iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi yaklaşımını doğru anlaması, tehlikeleri sistematik biçimde belirlemesi, İSG risklerini kontrol etmesi ve standardın şartlarını günlük faaliyetlerine uyarlaması için hazırlanır.

TOEM Kalite olarak eğitim yaklaşımımızı yalnızca standart maddelerinin aktarılmasıyla sınırlamıyoruz. Katılımcıların kendi iş süreçlerini, çalışma ortamlarını, tehlikelerini, risk kontrollerini, çalışan katılımı mekanizmalarını ve performans göstergelerini değerlendirebildiği uygulamaya dönük bir öğrenme modeli benimsiyoruz.

Teklif Al İletişime Geç

ISO 45001 Eğitimi Nedir?

ISO 45001 Eğitimi, İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi standardının yapısını, temel kavramlarını ve uygulama beklentilerini açıklayan kurumsal bir gelişim programıdır. Eğitim; İSG yönetim sistemini yeni kuracak kuruluşlar, mevcut sistemini geliştirmek isteyen ekipler, iç tetkik görevi üstlenecek çalışanlar, operasyon yöneticileri, İSG profesyonelleri ve çalışan temsilcileri için farklı derinliklerde planlanabilir.

ISO 45001, belirli bir işyerinde hiç kaza yaşanmayacağını garanti eden veya yalnızca mevzuat evraklarının hazırlanmasını isteyen bir standart değildir. Standart; işle bağlantılı yaralanma ve sağlık bozulmalarını önlemeye, güvenli ve sağlıklı çalışma koşulları sağlamaya ve İSG performansını sürekli geliştirmeye yönelik yönetim çerçevesi sunar. Bu nedenle eğitimde yalnızca prosedürler değil; liderlik, çalışanların danışma ve katılımı, tehlike tanımlama, risk ve fırsatların değerlendirilmesi, değişikliklerin yönetimi, operasyonel kontrol, acil durum hazırlığı, performans değerlendirme ve iyileştirme birlikte ele alınır.

Etkin bir eğitim programı sonunda katılımcıların, standart maddelerini ezberlemek yerine her şartın kendi işyerindeki karşılığını yorumlayabilmesi beklenir. Örneğin tehlike ile risk arasındaki farkın anlaşılması yalnızca tanımsal bir konu değildir. Bu ayrım; risk değerlendirme yönteminin, kontrol önceliklerinin, eğitim ihtiyaçlarının, saha kontrollerinin ve performans ölçümlerinin doğru kurulmasını doğrudan etkiler.

ISO 45001 Eğitiminin Amacı

ISO 45001 eğitimlerinin temel amacı, iş sağlığı ve güvenliği yönetim sisteminin kuruluş genelinde anlaşılmasını ve uygulanmasını desteklemektir. Eğitim sonunda katılımcıların, kendi görevleri ile İSG sorumlulukları arasındaki bağlantıyı kurabilmesi ve alınan önlemlerin nedenini anlayabilmesi hedeflenir.

ISO 45001 Eğitimine Kimler Katılmalıdır?

ISO 45001 eğitimi, kuruluşun iş sağlığı ve güvenliği performansını doğrudan veya dolaylı etkileyen tüm görevler için değerlendirilebilir. Katılımcı profili seçilirken yalnızca iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi dikkate alınmamalıdır. Üretim, bakım, depo, lojistik, satın alma, insan kaynakları, kalite, proje yönetimi, saha ekipleri, yüklenici yönetimi, çalışan temsilcileri ve üst yönetim gibi farklı fonksiyonlar sistemin etkinliğini belirler.

ISO 45001 Eğitim Türleri

Kuruluşların eğitim ihtiyacı aynı değildir. Çalışanların görevleri, sistemin olgunluk seviyesi, belgelendirme hazırlığı, iç tetkik planı, faaliyetlerin tehlike düzeyi ve mevcut İSG uygulamaları dikkate alınarak farklı eğitim kapsamları oluşturulabilir.

Eğitim kapsamı belirlenirken katılımcıların mevcut bilgi seviyesi ve kuruluşun beklentisi birlikte değerlendirilmelidir. Yeni başlayan bir ekip için kavramsal altyapının güçlendirilmesi öncelikli olabilirken, sistemini uzun süredir uygulayan bir kuruluşta çalışan katılımı, yüklenici kontrolü, değişiklik yönetimi, olay kök neden analizi veya İSG performans göstergeleri daha ayrıntılı ele alınabilir.

ISO 45001 Standardının Yapısı Eğitimde Nasıl Ele Alınır?

Eğitimde standardın yönetim sistemi mantığı bütüncül biçimde açıklanır. Kuruluşun bağlamı, liderlik ve çalışan katılımı, planlama, destek, operasyon, performans değerlendirme ve iyileştirme başlıkları birbirinden bağımsız değildir. Her bölüm, güvenli ve sağlıklı çalışma koşullarının oluşturulmasına katkı sağlayan bağlantılı bir sistemin parçasıdır.

Kuruluşun bağlamı doğru analiz edilmeden İSG yönetim sisteminin kapsamı ve öncelikleri sağlıklı belirlenemez. Liderlik ve çalışan katılımı olmadan tehlikeler eksiksiz görülemez, kontroller sahiplenilmez ve güvenlik kültürü gelişmez. Riskler, fırsatlar ve yasal şartlar değerlendirilmeden operasyonel kontroller doğru kurulamaz. İzleme, iç tetkik, olay araştırması ve yönetimin gözden geçirmesi olmadan da sistemin etkinliği güvenilir biçimde değerlendirilemez.

Tehlike ile İSG Riski Arasındaki Fark

ISO 45001 uygulamalarında en kritik konulardan biri, tehlike ile riskin birbirinden doğru ayrılmasıdır. Tehlike; yaralanmaya veya sağlık bozulmasına neden olma potansiyeline sahip kaynak, durum, faaliyet ya da koşuldur. İSG riski ise tehlikeli olayın veya maruziyetin gerçekleşme olasılığı ile ortaya çıkabilecek yaralanma ya da sağlık bozulmasının şiddetinin birleşimidir.

Örneğin koruyucusu olmayan hareketli makine parçası tehlikedir; çalışanın bu parçaya temas ederek yaralanma olasılığı ve oluşabilecek sonucun şiddeti riski ifade eder. Yüksekte çalışma tehlike içeren bir faaliyettir; düşme olasılığı, çalışma yüksekliği, mevcut korkuluklar, kişisel koruyucu donanım ve çalışma süresi risk düzeyini etkiler. Kimyasal madde tehlikeli özellik taşıyabilir; maruziyet şekli, miktarı, süresi, havalandırma ve kullanılan kontrol önlemleri gerçek riski belirler.

Eğitim sırasında bu ayrım farklı sektörlerden örneklerle pekiştirilir. Üretim, inşaat, lojistik, sağlık, gıda, güvenlik, ofis, yazılım, bakım ve saha hizmetlerinde tehlikelerin nasıl değişebildiği değerlendirilir. Böylece katılımcılar hazır bir risk listesine bağlı kalmak yerine yapılan işi adım adım inceleyerek tehlikeleri belirleme becerisi kazanır.

İSG Riskleri Nasıl Değerlendirilir?

Risk değerlendirmesi, tehlikelerin listelenmesinden sonra hangi risklere öncelik verileceğini ve hangi kontrollerin geliştirileceğini belirleyen karar mekanizmasıdır. Eğitimde olasılık ve şiddet temelli yöntemlerin yanı sıra maruziyet sıklığı, çalışan sayısı, mevcut kontrolün etkinliği, yasal gereklilik, geçmiş olaylar ve belirsizlik gibi kriterlerin değerlendirmeye nasıl dahil edilebileceği ele alınır.

Her kuruluşun aynı puanlama yöntemini kullanması gerekmez. Önemli olan yöntemin anlaşılır, tutarlı, uygulanabilir ve gerçek riskleri birbirinden ayırabilecek nitelikte olmasıdır. Puanlama sonucu tek başına yeterli değildir; kullanılan verilerin doğruluğu, çalışanların katılımı, saha koşullarının gözlemlenmesi ve kontrollerin fiilen çalışıp çalışmadığı da değerlendirilmelidir.

Risk Kontrol Hiyerarşisi

ISO 45001 yaklaşımında riskleri azaltmak için kontrollerin belirli bir öncelik sırasına göre değerlendirilmesi önemlidir. En etkili yaklaşım tehlikeyi tamamen ortadan kaldırmaktır. Bu mümkün değilse daha az tehlikeli malzeme, ekipman veya yöntemle ikame; ardından mühendislik kontrolleri, idari kontroller ve son aşamada kişisel koruyucu donanım değerlendirilir.

Çalışanlara Danışma ve Çalışanların Katılımı

ISO 45001’in ayırt edici yönlerinden biri, çalışanlara danışma ve çalışanların katılımına güçlü vurgu yapmasıdır. Tehlikelere en yakın kişiler çoğu zaman işi fiilen yapan çalışanlardır. Bu nedenle risk değerlendirmesi, kontrol seçimi, olay araştırması, değişiklik planlaması, eğitim ihtiyacı ve performans değerlendirme gibi süreçlerde çalışan görüşlerinin alınması gerekir.

Danışma, karar verilmeden önce çalışanların görüşünün alınmasını; katılım ise çalışanların karar verme ve uygulama süreçlerinde aktif rol üstlenmesini ifade eder. Eğitimde çalışan temsilcileri, İSG kurulları, saha toplantıları, öneri sistemleri, tehlike bildirimleri, ramak kala raporlaması ve geri bildirim mekanizmaları ele alınır.

Katılımın önündeki engeller de değerlendirilmelidir. Çalışanların bildirim yaptığında suçlanacağını düşünmesi, zaman ayrılmaması, vardiya veya dil engelleri, karmaşık formlar, geri bildirim verilmemesi ya da yöneticilerin eleştiriye kapalı olması katılımı zayıflatabilir. Etkin sistemlerde bildirim kolaylaştırılır, çalışanlar korunur ve yapılan değerlendirmelerin sonucu kendileriyle paylaşılır.

Operasyonel Kontrol Nasıl Kurulur?

Operasyonel kontrol, belirlenmiş tehlike ve İSG riskleriyle ilişkili faaliyetlerin tanımlı kriterler altında yürütülmesini sağlar. Kontroller; güvenli çalışma yöntemi, iş izin sistemi, makine koruyucusu, bakım programı, yetkilendirme, saha kontrolü, kilitleme-etiketleme, trafik düzeni, sağlık gözetimi, eğitim, işaretleme veya teknik izleme biçiminde oluşturulabilir.

Eğitimde kontrolün yalnızca prosedür hazırlamak olmadığı vurgulanır. Örneğin yüksekte çalışma prosedürünün bulunması tek başına yeterli değildir. İşin önceden planlanması, uygun erişim ekipmanı, korkuluk veya yaşam hattı, düşmeye karşı koruma sistemi, eğitimli çalışan, ekipman kontrolü, hava koşullarının değerlendirilmesi, kurtarma planı ve saha gözetimi birlikte ele alınmalıdır.

İSG Hedefleri ve Performans Göstergeleri

İSG hedefleri, politikanın ve öncelikli risklerin ölçülebilir uygulama alanına dönüşmesini sağlar. Hedefler yalnızca “kazaları azaltmak” gibi genel ifadelerden oluşmamalı; sorumlusu, başlangıç değeri, hedef değeri, süresi, kaynak ihtiyacı, faaliyet planı ve izleme yöntemi belirlenmelidir.

Makine koruyucu uygunsuzluklarının azaltılması, ramak kala bildirimlerinin artırılması, yüksek riskli iş izinlerinin etkinliğinin geliştirilmesi, ergonomik risklerin azaltılması, yüklenici saha performansının iyileştirilmesi veya düzeltici faaliyetlerin zamanında kapatılması hedef konusu olabilir. Hedef seçimi, kuruluşun gerçek risklerine ve performans verilerine dayanmalıdır.

Performans göstergeleri yalnızca kaza sıklık ve ağırlık oranları gibi gerçekleşmiş olaylara dayanmamalıdır. Saha gözlemleri, tehlike ve ramak kala bildirimleri, planlı kontrollerin tamamlanma oranı, eğitim etkinliği, aksiyon kapanma süresi, iş izinlerinin uygunluğu ve çalışan katılımı gibi öncü göstergeler de izlenebilir.

ISO 45001 İç Tetkik Eğitimi ve Denetim Yaklaşımı

ISO 45001 iç tetkik eğitimi, katılımcıların İSG yönetim sistemini planlı, tarafsız ve kanıta dayalı biçimde değerlendirebilmesini amaçlar. İç tetkik yalnızca doküman kontrolü değildir. Saha koşulları, çalışan uygulamaları, risk kontrolleri, yasal yükümlülükler, ekipman durumu, iş izinleri, sağlık ve güvenlik kayıtları ile performans sonuçları birlikte incelenmelidir.

Eğitim kapsamında tetkik programı, tetkik planı, proses ve risk bazlı soru hazırlama, açılış toplantısı, görüşme teknikleri, örnekleme, objektif kanıt, saha gözlemi, uygunsuzluk yazımı, kapanış toplantısı, raporlama ve takip konuları ele alınabilir.

Uygunsuzluk yazımında şart, objektif kanıt ve bulgu arasındaki ilişkinin açık olması gerekir. Belirsiz, yoruma dayalı veya çözüm tarif eden ifadeler yerine; görülen durumun hangi sistem şartı ya da belirlenmiş kriterle çeliştiği somut biçimde ifade edilmelidir.

Eğitimde Uygulama ve Atölye Yaklaşımı

Katılımcıların öğrendiklerini iş ortamına aktarabilmesi için eğitimlerde örnek çalışma ve atölye uygulamalarına yer verilebilir. Uygulamalar kuruluşun sektörüne, katılımcı profiline, faaliyetlerin tehlike düzeyine ve eğitim seviyesine göre seçilir.

Online ve Kurum İçi Eğitim Yaklaşımı

ISO 45001 eğitimleri, kuruluşun ihtiyacına göre online veya kurum içi biçimde planlanabilir. Online eğitimlerde etkileşimi korumak için soru-cevap, kısa vaka çalışmaları, ekran üzerinden doküman inceleme, fotoğraf veya senaryo değerlendirmeleri ve grup uygulamaları kullanılabilir. Kurum içi eğitimlerde ise kuruluşun gerçek süreçleri, saha koşulları, ekipmanları ve mevcut İSG uygulamaları daha ayrıntılı ele alınabilir.

Kurum içi programların önemli avantajı, içeriğin kuruluşun sektörüne ve öncelikli risklerine göre uyarlanabilmesidir. Üretim ve inşaat faaliyetlerinde makine, yüksekte çalışma, kaldırma, elektrik ve yüklenici güvenliği daha ayrıntılı incelenebilirken; hizmet ve ofis faaliyetlerinde ergonomi, acil durum, psikososyal etkenler, saha ziyaretleri, ulaşım ve çalışan katılımı ön plana çıkabilir.

Eğitimin yöntemi ne olursa olsun, katılımcıların soru sorabildiği, kendi işlerinden örnek getirebildiği ve kontrolleri uygulama üzerinden değerlendirebildiği bir yapı tercih edilir.

Katılımcıların Eğitim Sonunda Elde Edeceği Kazanımlar

Eğitim sonunda katılımcıların bilgi seviyesi, görev alanı ve program kapsamına bağlı olarak aşağıdaki yetkinlikleri geliştirmesi hedeflenir:

• ISO 45001’in amacını ve yönetim sistemi yapısını açıklayabilmek,
• Tehlike ile İSG riski arasındaki farkı doğru kurabilmek,
• Rutin ve rutin olmayan faaliyetlerde tehlike tanımlama yaklaşımını uygulayabilmek,
• İSG risklerini uygun kriterlerle değerlendirebilmek ve önceliklendirebilmek,
• Risk kontrol hiyerarşisine göre daha etkili kontrol seçenekleri geliştirebilmek,
• Çalışanlara danışma ve çalışanların katılımı mekanizmalarını değerlendirebilmek,
• Yasal şartların süreçlere ve sorumluluklara nasıl aktarılacağını anlayabilmek,
• Değişiklik, satın alma, yüklenici ve dış kaynaklı süreçlerde İSG kontrollerini planlayabilmek,
• Acil durum senaryolarını ve müdahale ihtiyaçlarını değerlendirebilmek,
• İSG hedefleri ile öncü ve gecikmeli performans göstergeleri oluşturabilmek,
• Olay ve ramak kala araştırmalarında kök neden yaklaşımını kullanabilmek,
• İç tetkik sürecine hazırlanmak ve objektif kanıtları değerlendirebilmek,
• Yönetimin gözden geçirmesi ve sürekli iyileştirme mekanizmalarının rolünü anlayabilmek.

ISO 45001 Eğitimlerinde Sık Karşılaşılan Yanlış Yaklaşımlar

TOEM Kalite Eğitim Yaklaşımı

TOEM Kalite olarak ISO 45001 eğitimlerinde hazır ve tek tip anlatım yerine kuruluşun faaliyet alanını, çalışan profilini, süreçlerini, öncelikli tehlikelerini ve mevcut yönetim sistemi olgunluğunu dikkate alan bir yaklaşım benimsiyoruz.

Eğitim içeriğinin kuruluşun ihtiyaçlarına göre uyarlanması, katılımcıların öğrendiklerini iş ortamına aktarmasını kolaylaştırır. Bu nedenle eğitim öncesinde faaliyet kapsamı, çalışan ve katılımcı profili, mevcut sistem seviyesi, yakın dönem olayları ve öncelikli İSG riskleri hakkında bilgi alınması faydalıdır.

Sık Sorulan Sorular